محمد کریم خان کرمانی, شیخیه, شیخ احمد احسایی, سید کا, اعتقادات, اصولی, اخباری

معرفی مکتب شیخیه (قسمت اول )

شیخیه نام جماعتی از مسلمانان شیعه مذهب است که بجهت پیروی از عالم بزرگ شیعی مرحوم شیخ احمد بن زین الدین احسائی باین اسم نامیده شده اند .

عقاید شیخیه همان عقاید شیعه جعفری دوازده امامی است و شیخیه نه چیزی از مذهب ائمه اطهار (ع) کم کرده و نه چیزی بر آن افزوده اند، بلکه هیچ نوع کاستن و افزودنی رادر دین خدا جایز نمیدانند .

بلی گاه شده است که در توضیح بعض معارف ، با استنباط از کتاب و سنت و اخبار مطالبی نظری را بیان نموده اند که با برداشتهای جمع دیگری از علمای شیعه متفاوت شده ، که در مطالبی جدا به آن موارد میپردازیم.

در کل شیخیه معتقدند که اصول و فروع دین باید برگرفته از کتاب خدا و احادیث ائمه اطهار علیهم السلام است باشد ، و بطور خلاصه در جزئی و کلی به چیزی از یافته های عقول ناقصه و قیاسها و سلیقه های اشخاص عادی در دین خدا اعتماد نمی نمایند، و در این مورد تفاوت هایی با هر دو مکتب اخباری و اصولی دارند داشته و از آنها شمرده نمیشوند.

همانطور که گفته شد مؤسس مکتب شیخی مرحوم شیخ احمد بن زین الدین احسائی است که در سال ١١۶۶ هجری قمری در احساء متولد و در سال ١٢۴١ در نزدیکی مدینه منوره دار فانی را وداع گفته و در بقیع در جوار ائمه اطهار علیهم السلام دفن گردیده است، ایشان از بسیاری علمای بزرگ امثال مرحوم آقا سید مهدی بحر العلوم اجازه داشت و بسیاری از علما مثل مرحوم صاحب جواهر از ایشان اجازه گرفته بودند تصنیفات ایشان بسیار مفصل وبیشتر از یکصد وبیست رساله است که شرح همه آنها و کتب سایر مشایخ شیخیه در کتاب فهرست کتب مشایخ عظام (اع) آمده است.

پس از مرحوم شیخ احمد احسائی (اع) زبده ترین شاگرد آن مرحوم یعنی مرحوم حاج سید کاظم رشتی (اع) که بسیار مورد توجه و تصدیق استاد خود بود مرجع و مقتدای پیروان مکتب شیخی شد وی در سال ١٢١٢ هجری در رشت متولد شد و در حدود شانزده سالگی به تلمذ نزد شیخ مرحوم (اع) آمده و تا آخر عمر استادبجز اوقاتی که حسب الامر ایشان ببعض شهرها مسافرت مینمود در خدمت آن عالم بزرگ بود و پس از آن تا آخر عمر شریف خود یعنی سنه ١٢۵٩ در کربلا مقیم و در همانجا وفات نموده در حرم شریف حسینی صلوات اللّه و سلامه علیه در پائین پای شهدا دفن گردید آثار قلمی آن مرحوم قریب یکصد وهفتاد رساله است .

سومین مقتدای سلسله شیخیه مرحوم آقای حاج محمد کریم خان کرمانی است (اع) که از علمای بزرگ و از نوادر علماست ایشان فرزند مرحوم ابراهیم خان ظهیرالدوله پسر عم و داماد فتح علیشاه است که حاکم کرمان بود و بمرحوم شیخ احمد احسائی (اع) نیز ارادت داشت ، مرحوم حاج محمد کریمخان بعد از فوت پدر بکربلا مشرف شده با مرحوم سید کاظم رشتی ملاقات و در سلک شاگردان آن مرحوم در آمد و بزودی گوی سبقت از سایر شاگردان ربوده و مورد مرحمت خاص استاد واقع شد که این موضوع از نامه های مرحوم سید کاظم (اع) بایشان کاملا آشکار است و از استاد خود و بسیاری از علما نیز اجازه های متعدد داشت و در زمان استاد و پس از او کتب فراوان که بالغ بر دویست و شصت جلد کتاب است تصنیف نمود و در سال ١٢٨٨ قمری هنگام سفر به عتبات عالیات در سه منزلی کرمان در قریه ته رود وفات نمود جنازه آن مرحوم نخست به قریه لنگر منتقل شد و پس از چندی به کربلا حمل و در جوار استاد خود در پائین پای شهدا دفن گردید .

پس از مرحوم آقای حاج محمد کریم خان کرمانی مرحوم آقای حاج محمد خان فرزند ایشان مرجع پیروان مکتب شیخی بود وی از فقها و علمای معروف و دارای آثار قلمی فراوان است نزدیک سی سال مواعظ و دروس آن مرحوم توسط شاگردانش با کمال دقت نوشته و ضبط گردید که این مجموعه بانضمام حدود صد وهشتاد جلد کتاب که تصنیف نموده مجموعه بزرگی در علوم و فنون گوناگون فقهی و حکمتی بوجود آورده که شاید از عالم دیگری اینهمه آثار بجا نمانده باشد تولد آن مرحوم در سال ١٢۶٣ و وفات ایشان در سال ١٣٢۴ هجری قمری است جنازه آن مرحوم نیز بکربلا حمل و در پائین پای شهدای کربلا دفن شده است.

بعد از مرحوم آقای حاج محمد خان کرمانی (اع) برادر ایشان مرحوم آقای حاج زین العابدین خان کرمانی (اع) مرجع مکتب شیخی بودند آن مرحوم نیز فقیهی ماهر و حکیم و عالمی محقق و در حدود صد وچهل جلد تصنیفات گوناگون در معارف شیعه دارند که غالب آنها شارح و گره گشای بسیاری از مشکلات آیات و اخبار است ولادت ایشان در سال ١٢٧۶ و وفات آن مرحوم در ١٣۶٠ هجری قمری است و مدفن ایشان در جوار سادات و موالی کرام در زیر پای شهدا در حرم حضرت سید الشهداست صلوات اللّه و سلامه علیه .

بعد از مرحوم آقای حاج زین العابدین خان فرزند ایشان مرحوم آقای حاج ابوالقاسم خان ابراهیمی زعامت سلسله شیخیه را عهده دار شدند آن مرحوم دارای تصنیفات و تألیفات متعدد در فقه و حکمت بودند که عدد آن مؤلفات در حدود سی وپنج رساله است قلم روان و قدرت استدلال ایشان در نزد اهل فن و سبک شناسان شهرت داشت ولادت ایشان در ١٣١۴ قمری و وفات آن مرحوم در ١٣٨٨ قمری در مشهد مقدس رضوی صلوات اللّه و سلامه علیه اتفاق افتاد و در جوار آن حضرت در رواق دار العزه دفن گردید.

پس از ایشان مرحوم آقای حاج عبدالرضا خان ابراهیمی مرجع مکتب شیخیه بودند آن مرحوم در سنه ١٣۴٠ قمری در کرمان متولد شده و در هفتم صفر سال ١۴٠٠ قمری در شهر کرمان سعادت شهادت یافتند تألیفات ایشان در حدود هشتاد وشش عنوان کتاب است که در علوم مختلفه از فقه و اصول و حکمت و سایر علوم تصنیف شده، آن مرحوم همواره در نشر فضائل آل محمد (ص) کوشا بودند و بسیاری ازکتب اخبار و احادیث و آثار قلمی علمای شیخیه را چاپ ومنتشرنموده و در اختیار عموم گذاشتند .

سپس جناب مستطاب فقیه و عالم بزرگوار سرکار آقای حاج سید علی موسوی بصری حفظه اللّه تعالی در بین شاگردان مرحوم آقای حاج عبدالرضا خان ابراهیمی بر همه مقدم بودند و بهمین جهت بعد از آن مرحوم شاگردان آن بزرگوار همگی از ایشان تقلید نموده و در امور خود رجوع بآن عالم بزرگوار مینمایند ایشان در سال ١٣۴۶ قمری در شهر بصره متولد شدند والد ماجدشان مرحوم عالم و فقیه بزرگوار آقای حاج سید عبداللّه موسوی بصری از علما و فقهای معروف عراق بودند ، کتب و رسائل متعدد در فقه و اصول وجواب سؤالات سائلین تصنیف و کتب فراوانی از آثار مشایخ عظام را بعربی ترجمه نموده اند که عمده آنها بچاپ رسیده است.

معرف واقعی آن علمای اعلام کتب و تصانیف آن بزرگواران است که بالغ بر یکهزار و دویست جلد رساله وکتاب کوچک و بزرگ در علوم و فنون مختلفه اسلامی است.

و مخفی نماند همه کسانی که امروزه بنام شیخیه و پیروان مرحوم شیخ احمد احسائی (اع) معروفند منحصر به پیروان علمائی که ذکر ایشان گذشت نبوده و گرایشهای متعددی در این مکتب صورت گرفته است مثلا جمعی صرفا از میان علمای مذکور در این مقدمه، بمرحوم شیخ احمد احسائی( اع ) و مرحوم حاج سید کاظم رشتی (اع) اظهار علاقه مینمایند، و بعضی علاوه بر آن دو بزرگوار نسبت بمرحوم آقای حاج محمد کریم خان کرمانی (اع) نیز اظهار علاقه و پیروی میکنند، و چه بسا که هر گروه با گروه دیگر تفاوت نظرهائی هم داشته باشند و اینکه ما فقط در اینجا بذکر اسامی این هشت نفر فقیه و عالم بزرگوار پرداختیم، از این جهت است که بعقیده راقم این سطور و دوستان و همفکران ما و فارغ از هر نوع تعصبی این بزرگواران هر یک در زمان خود مناسب ترین مرجع برای خبر گرفتن از علم و حکمت و جهان بینی مرحوم شیخ احمد احسائی (اع) بودند.

و این عرض حقیر نه باین معنی است که لزوما همه آنها در علم و حکمت و علو مقام در درجه آن شیخ بزرگوار بودند بلکه ممکن است که بعض از آنها بدرجه آن عالم ربانی و حکیم صمدانی نرسیده و راوی از او بودند و مقصود از اختصاص ایشان بذکر اینست که ما در علمای هم عصرهر یک از آنها در سلسله شیخیه کسی را مقدم بر آنها نشناختیم که جان حکمت و روح آن علم و معرفت و تعالیمی را که شیخ پیام آور آن بود باندازه ایشان دریافته باشد.

(برگرفته از رساله “درباره مکتب شیخی” سرکار آقای زین العابدین ابراهیمی حفظه الله)

 

منصف

یک دوستار آل محمد علیهم السلام که سعی بر نگاه منصفانه دارد

شما ممکن است این را هم بپسندید

۹ دیدگاه‌

  1. بهنام گفت:

    سلام. چرا برخی از فرق شیخیه، گروههای دیگر شیخی را لعنت می کنند؟ من شیخی نیستم اما بسیار بسیار بسیار به علمای شیخی علاقمندم و به آنها احترام خاص می گذارم. بصورت اتفاقی با شیخیه آشنا شدم و چند کتاب از جمله ارشادالعوام و مواعظ۱۲۸۰ و صد موعظه را مطالعه کرده ام. واقعا نکاتی که مرحوم محمدکریم خان کرمانی فرموده اند بی نظیر است و امیدوارم شفاعت ایشان شامل حال من بشود. اما واقعا از تکفیر برخی فرق شیخیه نسبت به برخی دیگر متعجبم. مگر این نیست که اگر کسی، فردی دیگر را تکفیر کند لااقل یکی از آن دو کافر می باشند. خواهشمندم نسبت به این موضوع راهنمایی فرمایید. در صورت صلاحدید پاسخ را فقط به ایمیل من ارسال نمایید. همچنین خیلی دنبال موضوعی در ارتباط با سوره روم و علت سفارش به قرائت این سوره در شبهای قدر بوده ام. آیا امکان دارد مطلبی در این خصوص در سایت قرار دهید؟ آیا کتابی را معرفی می کنید؟ تابحال با سختی فراوان کتابهای شیخیه که نام بردم را تهیه کرده ام. چه راهی برای تهیه کتب پیشنهاد می دهید؟ آیا میشود کتابها را برایم بفرستید یا فردی را معرفی کنید که با تماس با ایشان و پرداخت هزینه، بتوانم کتابها را تهیه نمایم. با تشکر امتنان

    • منصف گفت:

      سلام علیکم..
      تکفیر ها اکثرا بر اثر اغراض نفسانی است.. پیشنهاد میکنم مطلب پدیده شوم تفرقه و تکفیر را بخوانید، تا در این مورد روشن تر شده و تکلیف خود را نیز بدانید.
      چشم اگر قسمت باشد در مورد دو سوره مذکور مینویسم.
      برای تهیه کتب بفرمایید در کدام شهر هستید؟

  2. محمد گفت:

    نظر شما درباره امیر کبیر رحمهالله علیه چیست؟؟؟نظر شما درباره باب چیست؟چگونه است که اکثر شاگردان کاظم رشتی تبدیل به مریدان باب میشوند؟این شخصی که بقول شما از علمای بزرگ بوده چگونه است که شاگردانی تربیت میکند که به مقام قائم و الوهیت میرسند؟

    • منصف گفت:

      سلام علیکم
      در مورد عقاید امیرکبیر اطلاع و نظری ندارم.
      در مورد باب علیه اللعنه چندین مطلب نوشته ام و با یک جستجو میتوانید پیدا کنید.. باب تنها چند ماه پای درس چند صد نفری سید مرحوم اع میرفته و شاگرد حساب نمیشد و اینکه فرمودید اکثر شاگردان سید اع مرید باب شدند افترای بی اساسی است.
      به هر حال سعی کنید هیچگاه مغرضانه دیدگاهی بیان نکنید. یا علی

    • سید یحیی گفت:

      با سلام چه کسی گفته باب شاگرد سید مرحوم بوده تمام شاگردان سید مرحوم علمای بزرگ وقت مثل مرحوم کرمانی مرحوم حجه الاسلام مرحوم ثقه الاسلام مرحوم میرزا گوهر مرحوم احقاقی که هر کدام آنها شاگردانی تربیت کردند که علم تقوی آنان شهره عالم بود. به غرض ورزی بعضی افراد گوش ندهید باب ملعون شخصی بی سواد بود.

      • منصف گفت:

        سلام علیکم
        اینکه چند ماهی (بعضی میگویند دو ماه بعضی هشت ماه) پای درس سید مرحوم اعلی الله مقامه میرفته قابل انکار نیست، اما کسی با چند صباح نشستن پای درس عالمی شاگرد او محسوب نمیشود، کما اینکه بیشتر از این مدت پای درس سایر علما بوده و کسی به ایشان نسبتش نمیدهد.
        و برفرض اگر شاگرد ایشان هم میبود باز هم انحراف او پس از فوت سید مرحوم اعلی الله مقامه چه ربطی به ایشان میتواند داشته باشد، و چه بسیار بوده اند شاگردان ناخلف در تاریخ.

  3. سعید گفت:

    با سلام ابنکه کسی در درس کسی شرکت کند و بعد روش انحرافی را پایه بگذارد ربطی به استاد ندارد واگر اینگونه بخواهیم قضاوت کنیم خیلی از افراد زیر سوال میروند ابوحنیفه هم شاگرد امام صادق علیه السلام بود لطفا مستند و علمی نظر بدهید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *