لَا جَبْرَ وَ لَا تَفْوِيضَ وَ لَكِنْ أَمْرٌ بَيْنَ أَمْرَيْن‏, عدل خدا, خلقت, جبر و تفویض, جبر, تفویض, اختیار

خلاصه ای از مبحث جبر و اختیار – قسمت دوم

در مطلب اعتقادی گذشته گفتیم که خلق بر حسب مشیت و اراده خداوند و با قابلیت مخلوقات ایجاد شده اند و گفتیم جبر این است که بدون انوجاد، ایجادی صورت بگیرد که این محال است.

همچنین در قبول اراده خداوند نیز جبر معنا ندارد، زیرا شیئ قبل از آنکه ایجاد شود نبوده است که اکراهی بر خلقت خود داشته باشد، و تفویض هم نیست چرا که شیئ نفس خود را ایجاد نمیکند.

بلکه خداوند ایجاد فرموده و موجود شده است و ایجاد و انوجاد هر دو با هم صورت گرفته و هیچیک بدون دیگری نیست و کمال عدل در خلقت همین است که هیچ چیز را غیر آن چیز خلق نفرموده است.

بعد از خلق ذوات اشیاء، خداوند قابلیت تکلیف را در آنها خلقت فرمود و به کمال عدل خود هر که را به آنچه که مقدور اوست تکلیف کرد و بر انجام یا ترک آن جبری قرار نداد و فعل خاصی را برای ایشان قضا نفرمود چنانکه میبینی که قادر بر خلاف فعلی که انجام میدهی هستی.

البته در صفات، آثار و افعال نیز مخلوق قائم بأمر خدا است و تمام اعمالی که به اختیار خود انجام میدهد با قدرتی است که از خداوند به او می رسد، بطوری که تو فعلی را با اختیار خودت انجام میدهی اما فعل خداوند در تو و در قدرت تو و اراده تو رنگ گرفته، و فعل او در فعل تو مثل روح است در جسد که اگر روح نبود جسد حرکتی نداشت و اگر جسد نبود روح متعین نمیشد. این است سر اینکه تفویض در اعمال نیست همانطور که جبری نبود.

فعلا بیش از این به مبحث جبر و تفویض وارد نمیشویم و اگر طالب بیان بیشتری هستید به کتب ارشاد العوام و فطره السلیمه مراجعه کنید و اگر شبهه و سؤالی منصفانه باشد یک دیدگاه بنویسید.

منصف

یک دوستار آل محمد علیهم السلام که سعی بر نگاه منصفانه دارد

شما ممکن است این را هم بپسندید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *