ملائکه خلقت انسان خلقت آدم خاک آدم اعتراض ملائکه به خدا آدم علیه السلام

خلقت آدم علیه السلام – قسمت اول

در راستای مطالبی که پیرامون نظریه تکامل نگاشتم، قرار شد به کیفیت خلقت آدم ابوالبشر علیه السلام بپردازیم. که البته بحث مفصلی است و نیازمند چند پست است. و تصمیم گرفتم مطالب را در شرح ابیاتی از مثنوی بنویسم که در این مورد سروده شده.

اما بعد.. مرحوم کرمانی اع میفرمایند:

چون ملائك سوي آن بيت آمدند       ** * **      با تضرع باب عفو حق زدند
عفو حق شد شامل احوالشان       ** * **      گشت حاصل سربسر آمالشان
جمله روكردند سوي روي حق       ** * **      لاجرم بردند در طاعت سبق

قضیه مربوط به اعتراض ملائکه است، که وقتی فساد جن و جان را دیدند، گفتند باز میخواهی خلقتی در زمین بکنی که موجب فساد و خونریزی باشند؟ “قالوا أتجعل فيها من يفسد فيها ويسفك الدماء” و در ادامه گفتند که آن خلیفه را از ما انتخاب کن الی آخر…

که این اعتراض موجب غضب خداوند شده و ملائکه را از عرش خود دور ساخت، تا اینکه هفت دور حول بیت المعمور گشته و طلب مغفرت کردند تا بخشیده شدند. چنانکه امام باقر ع از امیرالمؤمنین علیه السلام روایت میکنند:  فَقَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا رَبَّنَا افْعَلْ مَا شِئْتَ لا عِلْمَ لَنا إِلَّا ما عَلَّمْتَنا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ قَالَ فَبَاعَدَهُمُ اللَّهُ مِنَ الْعَرْشِ مَسِيرَةَ خَمْسِ مِائَةِ عَامٍ، قَالَ فَلَاذُوا بِالْعَرْشِ وَ أَشَارُوا بِالْأَصَابِعِ- فَنَظَرَ الرَّبُّ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِمْ وَ نَزَلَتِ الرَّحْمَةُ- فَوَضَعَ لَهُمُ الْبَيْتَ الْمَعْمُورَ فَقَالَ طُوفُوا بِهِ وَ دَعُوا الْعَرْشَ فَإِنَّهُ لِي رِضًى فَطَافُوا بِهِ- وَ هُوَ الْبَيْتُ الَّذِي يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ- لَا يَعُودُونَ أَبَداً- فَوَضَعَ اللَّهُ الْبَيْتَ الْمَعْمُورَ تَوْبَةً لِأَهْلِ السَّمَاءِ- وَ وَضَعَ الْكَعْبَةَ تَوْبَةً لِأَهْلِ الْأَرْض‏.

پس بيامد وحي از يزدان پاك       ** * **      خلقتي خواهم بپا آرم ز خاك
چون نمودم راست آن خلق جديد       ** * **      سربسر از بهر او ساجد شويد

“وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْليسَ قالَ أَ أَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طينا” 

پس خطاب آمد ز قهار جليل       ** * **      هم باسرافيل و هم بر جبرئيل
تا فرود آيند بهر قبض خاك       ** * **      از براي صورت آن جسم پاك

وَ لَقَدْ خَلَقْناكُمْ ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَم‏

مشخص است که خلق کردن غیر از صورت گرفتن است، و خداوند آدم را بسیار پیش از آنکه به زمین بفرستد در عالم روح خلقت کرده بود، اما برای فرستادن او در عالم جسم، ملائکه را به زمین فرستاد تا از عناصر هورقلیا بیاورند و با آن، بدن اصلی او را مصور کرد، و سپس آن روح را تنزل داده به آن بدن تعلق داد.

برای غیر آشنایان با حکمت مشایخ عرض میکنم: (علت اینکه میگویم هورقلیا این است که، اولاً خاک عرضی زمین، خود مرکب از سایر عناصر است. ثانیا به بدن اصلی ربطی ندارد، چرا که آدم علیه السلام تا مدتها تنها با بدن اصلی خود در بهشت هورقلیا بوده و بعد از خوردن میوه آن درخت به عالم اعراض نزول کرد و بدنی از عناصر این عالم گرفت.)

چون فروگشتند آن قوم گزين       ** * **      استعاذه برد سوي حق زمين
چون كه مختار از خطاب حق بدند       ** * **      هر دوشان سوي فلك بالا شدند
پس مقرر شد كه عزرائيل راد       ** * **      جانب ارض آيد از سبع شداد
قبضه ای بردارد از روي زمين       ** * **      بهر جسم پاك آن خلق گزين
استعاذه برد خاك از قبض او       ** * **      او هم از عصيان حق تابيد رو
قبضه برداشت از آن خاك زار       ** * **      داد اندر دست جبريلش قرار

أَنْ أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَخْلُقَ آدَمَ فَأَمَرَ جَبْرَئِيلُ أَنْ يَهْبِطُ إِلَى الْأَرْضِ‏ وَ يَقْبِضُ مِنْهَا قَبْضَةً فَنَزَلَ فَسَبَقَهُ إِبْلِيسَ لَعَنَهُ اللَّهُ إِلَى الْأَرْضِ وَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُرِيدُ أَنْ يَخْلُقَ مِنْكَ خَلْقاً وَ يُعَذِّبْهُ بِالنَّارِ فَإِذَا أَتَاكَ الْمَلِكِ فَقُولِي أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ إِنْ أَخَذَتْ مِنِّي شَيْئاً يَكُونُ لِلنَّارِ فِيهِ نَصِيبٌ قَالَ فَلَمَّا أَتَاهَا الْمَلِكِ جَبْرَئِيلُ قَالَتْ إِنِّي أَعُوذُ بِاللَّهِ الَّذِي أَرْسَلَكَ بِأَنْ لَا تَأْخُذُ مِنِّي شَيْئاً يَكُونُ فِيهِ نَصِيبٌ لِلنَّارِ قَالَ فَرَجَعَ وَ لَمْ يَقْبِضُ مِنْهَا شَيْئاً وَ قَالَ يَا رَبِّ استعاذت بِكَ فَرَحِمْتُهَا فَبَعَثَ مِيكَائِيلَ فأقسمت عَلَيْهِ فَرَجَعَ وَ لَمْ يَأْخُذْ شَيْئاً وَ قَالَ كَذَلِكَ ثُمَّ بَعَثَ إِسْرَافِيلَ فَرَجَعَ وَ لَمْ يَأْخُذْ شَيْئاً ثُمَّ بَعَثَ عَزْرَائِيلَ فَقَالَتْ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ أَنْ تَأْخُذُ مِنِّي شَيْئاً فَلَمْ يَلْتَفِتْ إِلَيْهَا فَقَبَضَ مِنْهَا قَبْضَةً وَ رَجَعَ بِهَا إِلَى اللَّهِ فَقَالَ اللَّهُ جَلَّ اسْمُهُ خُذْ مِنْ أَعْلَاهَا وَ أَدْنَاهَا وَ أبيضها وَ أسودها وَ أحمرها وَ أصفرها وَ أَخْشَنِهَا وَ أَنْعَمَهَا فَلِذَلِكَ اخْتَلَفَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ أَخْلَاقَهُمْ فَمِنْهُمْ الْأَبْيَضِ وَ الْأَسْوَدِ وَ الْأَصْفَرِ وَ الْأَحْمَرِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى لعزرائيل أَ لَمْ تَتَعَوَّذُ الْأَرْضِ مِنْكَ بِي؟ قَالَ بَلَى وَ لَكِنِّي لَمْ أَلْتَفِتَ إِلَيْهَا لِأَنَّ طَاعَتِكَ أَوْلَى مِنْ رَحْمَتِي لَهَا فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى اعْلَمْ أَنِّي سأخلق مِنْهَا أَنْبِيَاءِ وَ صَالِحِينَ وَ غَيْرِهِمْ وَ أَجْعَلْكَ تُقْبَضْ‏أَرْوَاحَهُمْ قَالَ فَبَكَى عَزْرَائِيلَ لِمَا سَمِعَ ذَلِكَ وَ قَالَ إِذَا كُنْتَ كَذَلِكَ كرهوني الْخَلَائِقِ فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى لَا تَخَفْ فَإِنِّي أَخْلَقَ لَهُمْ عللا ينسبون الْمَوْتِ إِلَيْهَا

خداوند ابتدا جبرئیل، میکائیل و اسرافیل را جهت آوردن خاک به زمین فرستاد، و زمین برای هر سه ایشان نالیده و اجازه برداشت خاک را نداد، و میگفت از من چیزی برندارید که بخواهد مستحق آتش جهنم باشد و آن سه ملک دست خالی بازگشتند.

تا اینکه عزرائیل فروفرستاده شد و بدون توجه به خواست و استعاذه های زمین قبضه ای از آن را برای صورت دادن آدم بالا برد. و در ادامه حدیث است که به همین خاطر خداوند او را برای قبض ارواح انتخاب کرد و ابتدا عزرائیل ناراحت شد که این باعث میشود خلائق از او کراهت داشته باشند و خدا فرمود نترس چرا که من علت هایی برای مرگهایشان خلق میکنم تا مرگ خود را به آن نسبت دهند.

پس كفي بگرفت از آب فرات       ** * **      گفت از تو آورم هر نيك ذات
از تو آرم جمله پيغمبران       ** * **      ازكيا و اتقيا و رهبران
پس كفي ديگر گرفت از آب شور       ** * **      گفت از تو هر كه از حق هست دور
از تو آرم جمله ی كفار را       ** * **      وز تو سازم خلقت اشرار را
كي سزد كس را سؤال از كار من       ** * **      پرسش از ايشان شود در هر زمن
كرد بر آن قبضه آن كفها روان       ** * **      تا كه جسم مرده‌اش يابد روان

در ادامه حدیث امام باقر علیه السلام میفرمایند: فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى «إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ- فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ‏» قَالَ وَ كَانَ ذَلِكَ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى فِي آدَمَ‏ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَهُ- وَ احْتِجَاجاً مِنْهُ عَلَيْهِمْ (قَالَ) فَاغْتَرَفَ رَبُّنَا عَزَّ وَ جَلَّ غُرْفَةً بِيَمِينِهِ- مِنَ الْمَاءِ الْعَذْبِ الْفُرَاتِ‏- وَ كِلْتَا يَدَيْهِ يَمِينٌ فَصَلْصَلَهَا فِي كَفِّهِ حَتَّى جَمَدَتْ- فَقَالَ لَهَا مِنْكِ أَخْلُقُ النَّبِيِّينَ وَ الْمُرْسَلِينَ وَ عِبَادِيَ الصَّالِحِينَ وَ الْأَئِمَّةَ الْمُهْتَدِينَ وَ الدُّعَاةَ إِلَى الْجَنَّةِ وَ أَتْبَاعَهُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ لَا أُبَالِي وَ لَا أُسْأَلُ عَمَّا أَفْعَلُ‏ وَ هُمْ يُسْئَلُونَ‏، ثُمَّ اغْتَرَفَ غُرْفَةً أُخْرَى مِنَ الْمَاءِ الْمَالِحِ الْأُجَاجِ فَصَلْصَلَهَا فِي كَفِّهِ فَجَمَدَتْ- ثُمَّ قَالَ لَهَا مِنْكِ أَخْلُقُ الْجَبَّارِينَ وَ الْفَرَاعِنَةَ وَ الْعُتَاةَ- وَ إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ وَ الدُّعَاةَ إِلَى النَّارِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ أَشْيَاعَهُمْ- وَ لَا أُبَالِي وَ لَا أُسْأَلُ عَمَّا أَفْعَلُ‏ وَ هُمْ يُسْئَلُون‏.

در این مورد توضیح داده بودم که هر موجودی از سه قسمت روح، نفس و جسد یا به عبارتی آب، روغن و خاک خلق شده است، چنانکه خداوند فرموده انا خلقنا الانسان من نطفه امشاج.

لذا در خلقت آدم علیه السلام جسد تنها (همان خاکی که ملائکه آوردند) کافی نبوده و قابل شکل گیری نبود، چنانکه برای ساخت یک مجسمه به خاکی مکلس نمیتوان شکل داد. بنابراین لازم بود که خداوند گوارا ترین آب را با آن مخلوط کند، تا توان شکل گیری و صورت پذیری داشته باشد. حال اینکه حقیقت این آب چیست، نیازمند مطلبی جداگانه است و این پست به قدر کافی طولانی شد.

ملائکه خلقت انسان خلقت آدم خاک آدم اعتراض ملائکه به خدا آدم علیه السلام

منصف

یک دوستار آل محمد علیهم السلام که سعی بر نگاه منصفانه دارد

شما ممکن است این را هم بپسندید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *